Петар Печков
Објавено: петок, 28 ноември 2025
Велешка Маслодајна годинава откупи поголемо количество сончоглед од македонските производители во однос на лани. Но тоа е далеку од потребите на македонскиот пазар. Откупени се пет илјади сончоглед од домашните производители и 2,3 илјади тони од Србија. Годинашната откупна цена е 31 денар по килограм, што е повисока од ланската.
„Со години се обидуваме да го вратиме сончогледот по македонските полиња, но тешко оди. Иако земјоделците имаат сигурен откупувач во нас, обезбедуваме и квалитетно семе, сончогледот не е привлечен за земјоделците, каде е проблемот не можам да кажам. Сигурно дека и надлежното Министерство за земјоделие треба да се ангажира со оваа култура. Сончогледот е потребен за плодоред, наизменично засејување на исти земјишни површини со разни земјоделски култури, заради подобар принос. Годинава имаше зголемена површина засеана со сончоглед, но помал род. Како и лани така и годинава временските услови не беа поволни. Околу 80 отсто од договорите кон одгледувачите се исплатени и до крајот на годинава и тие 20 отсто ќе се исплатат. “ – рече Лазов.
Тој се обидел да откупува сончоглед од северниот дел на јужниот сосед, нудејќи подобра цена од тамошната. Но ниту еден грчки земјоделец не покажал интерес и покрај подобрата цена.
Две години по покачувањето на ДДВ на сончогледот од 10 отсто тоа не е намалено. Тоа штетно влијае и врз земјоделците одгледувачите на оваа индустриска култура и на работата на единствениот производител на масло за јадење преработено од сончоглед. За разлика од тоа ДДВ на суровото масло, кое се увезува е само 5 отсто. Ова на прес конференција го кажа директорот на велешки Кристал, Горан Лазов, единствен производител во земјава, на масло за јадење од сончоглед.
„Претходната Влада воведе 10 отсто ДДВ на сончогледот како луксузен производ,. Тој не е луксуз туку потреба за добивање на масло за јадење. И покрај апелите сегашната Влада не го намалува овој ДДВ. Од друга страна државата бара намалување на цената на маслото за јадење, како тоа да се случи кога имаме зголемен данок. Суровото масло се третира со помал ДДВ а домашното со повисок. Која е логиката не можам да најдам. Ако целта на државата е да го наполни Буџетот, тогаш треба ДДВ да биде обратно, повисоко за увоз на сурово масло помало за домашниот сончоглед. Така губат домашните земјоделци. Ова нема економска логика. Се штити увозот – суровото масло, а домашниот производ -сончогледот се оптоварува“ - кажа Лазов.
Тој ги објави бројките дека лани за цела година било увезено 30 илјади сурово масло годинава за девет месеци 23 илјади, лани биле предадени 4 илјади тони годинава 5 илјади тони сончоглед од земјоделците во фабриката.
Земјоделците одгледувачи на сончоглед од Македонија, кои лани есента побараа финансиски државата да ги поддржи со по 5 до 7 денари за килограм, поради лошата сушна година, на ова барање одговор од Министерството за земјоделство не добија. Затоа пак лани во февруари тогашната Влада позитивно одговори на истото барање и одобри по 5 денари за килограм сончоглед, предаден на преработувач.
